Çocuklarımız Sorumluluklarını Ne Zaman ve Nasıl Kazanmalı?
Günümüzde sıkça sorumluluk bilincinden ve sorumluluğun yeterince erken zamanda kazanılmadığından bahsediyoruz. Özellikle ilköğretim ve ergenlik yıllarında bu konu daha çok gündeme geliyor. Sorumluluk bilincinin yerleşmemesinden dolayı çocuklar ve gençler hakkında çeşitli şikayetler ve eleştiriler duyulabiliyor. Peki çocuklarda sorumluluk bilinci ne zaman ve nasıl yerleşmeli?
Bizler bu sürecin bebeklik dönemine kadar indirilebileceğini söylüyoruz. Çocuk yürümeye başladıktan ve kendi kendine yemek yemeye başladıktan sonra, kendi yapabileceği her şeyi deneyimlemesine ve başarmasına izin verilirse, çocuk başarmanın verdiği haz ile daha fazla sorumluluk almaya hazır hale gelir.
Oyuncaklarını toplaması, çorabını çıkarması ya da giyinmesine yardım etmesi gibi basit görevler bu sürecin başlangıcıdır. Biraz daha ilerleyen dönemde, anaokuluna gitmeden önce bile kendi oyuncaklarını toplayabilmesi, kirli eşyalarını sepete atması, yemek ve su becerilerini kazandıktan sonra bunları yerine koyması veya çantasına yerleştirmesi gibi görevler verilebilir. “Şu anda ne yapmalısın?” gibi sorularla çocuğun farkındalığı ve sorumluluk alma becerisi desteklenebilir.
Anaokulu yıllarında sorumluluk bilinci programlı şekilde gelişmeye başlar. Çocuk oyuncaklarını toplar, etkinliklerini yapar, ellerini yıkar ve tuvalet ihtiyacını kendi başına karşılamaya çalışır. Bu süreçte tüm bu sorumlulukları kendi başına başarması pekiştirilir.
İlkokul yıllarında ise sorumluluklar daha da artar. Ödevlerini yapması ve okula getirmesi, sınıf içi görevlerini yerine getirmesi, dolabını düzenli tutması, eşyalarını kaybetmeden eve getirmesi, servisini takip etmesi ve arkadaş ilişkilerinde sorun yaşadığında çözüm yollarını bulması bu sürecin bir parçasıdır.
Ergenlik yıllarında hormonların etkisiyle daha zorlayıcı bir dönem yaşansa da, temel sorumluluk becerileri erken yaşta kazanıldıysa aile içi çatışmalar daha az olur. Çocuk odasını toplama, eşyalarını yerine koyma, kirli eşyalarını sepete atma, yemeğini ve içeceğini mutfağa götürme gibi temel sorumlulukları rahatlıkla sürdürebilir. Çatışmalar olsa bile bu süreç zamanla dengeye ulaşır.
Sorumluluk bilinci bu kadar önemli çünkü okul öncesi dönemde kazanılan bu beceriler tüm akademik hayatı etkiler, iş yaşamının temelini oluşturur ve bireyin kendi ailesinde model olma davranışlarını şekillendirir. Aynı zamanda çocuklarına aktaracağı temel değerlerden biridir. Bu nedenle sorumluluk bilinci, hayatın en temel parçalarından biridir.
